K im buram buram kokusu yüzlerce metreye yayılan nar gibi kızarmış köy ekmeklerini, içli pideleri sevmez ki! Hele de çocukluğunda, babaannesinin kendisi için özel yaptığı içli pidelerin pişmesini bahçedeki köy fırınının önünde iştahla, ağzı sulanarak beklemiş, sonra da el değmeyecek sıcaklıktaki pidelerin tahrik edici kokusuna dayanamayıp ucundan ısırıp, ağzının yanmasına aldırmadan o muhteşem lezzetin bütün benliğine yayılmasını hissetmiş, yine de yutabilmek için önceden hazırlanmış soğuk, kıvamlı ayrandan büyükce bir yudum almış, ve tabii ki tüm bu duygular insanın hafızasına görüntüsü, kokusu, lezzeti ve tüm hazzıyla kazınmışsa.

İşte bu nedenle Meyvelitepe’de bir köy fırınının bulunması, Meyvelitepe henüz bir proje halinde bile değilken zaten kararlaştırılmıştı.


Proje ilerleyip ev ortaya çıktıktan, dahası evin etrafındaki peyzajı şekillendirmeye başlayınca fırının yerine de karar verdik hemen. Evin batı tarafında, önü bir taraça gibi denize bakan, rüzgardan korunaklı, baharda çimlendirip üzerine bir pergola koyarak yaz akşamlarında yemek yiyip dostlarla sohbet edebileceğimiz bir yer olarak düşündüğümüz, 4 metre eninde 10 metre uzunluğundaki bir alanın en gerisindeki köşeyi düşündük. Böylelikle, bir yandan fırında bir şeyler pişirirken, bir kaç metre ötedeki masadan uzak kalmamak iyi olacaktı.

Böylelikle fırının yeri belirlendi. İş geldi yapmaya. Geçenlerde iş yerinden bir arkadaşla sohbet ediyorduk. Onlar da Sapanca’daki evlerinin bahçesinde, komşularıyla birlikte ortak bir köy fırını yapmaya niyetlenmişler. Bazıları doktoralı dört mühendis işe girişmişler. Başlangıçta her şey iyi gitmiş, ancak sıra fırının kubbesini yapmaya gelince işler ters gitmiş. Fırının kenarları yükselip kubbenın tuğlaları örülürken kubbe olduğu gibi çöküyormuş. Bu şekilde 3-4 denemeden sonra vazgeçmişler. Hala kubbesi çökmüş durumda duruyormuş fırın. Oysa oralardaki her köy evinde bir fırın var. Sormayı mühendisliklerine yedirememişler anlaşılan.
Öncelikle böyle bir durumla karşılaşmamak için, dahası, istediğimiz pişirme ve kullanım özelliklerine sahip olması için uzun bir araştırmaya girdik önce. Tabii köydeki arkadaşlara tüm detayları sormayı ihmal etmedik (özellikle kubbeyi nasıl yaptıklarını).
Anladığımız, çok geleneksel yapıyorlar fırınlarını. Harman tuğlası kullanıyorlar, ısının muhafazası için özel bir şey yapmıyorlar. Tuğla aralarında ve taban tuğlasının altında cam kırıkları ve iri tuz kullanmaları iyi sonuç veriyor. Kubbenin yapılması esnasında nemli kum kullanmaları da gayet pratik. Sonradan İtalya’dan Arjantin’e kadar benzeri fırın yapımlarında kum kullanımının çok yaygın olduğunu anlayacaktık. Göçmen kökenli köylerimiz fırınlarına ayrıca baca yapmıyorlar, duman fırının ağzından dışarı çıkıyor, yerli kökenli köyler ise kubbenin arka yan tarafından küçük bir delik bırakıyorlar. Odun kor hale geldikten sonra burayı yerine göre alıştırılmış bir tuğla kapak ile kapatıyorlar. Yanlız bu geleneksel fırınlar çok yüksek ısıya çıkamıyorlar, ısıyı da çabuk kaybediyorlar.

Biz beş dakikada pizza, peş peşe pideler ekmekler pişirebilecek bir fırın olsun istedik. Bu yüzden yazılı çizili dökümanlar bulmaya çalıştık. Ne yazık ki, Türkiye kaynaklı ve Türkçe hemen hemen hiçbir şey bulamadık. Ülkenin geleneğinde çok yaygın olan bir konuda hiç bir yazılı bilgi bulamamak oldukça üzücü. Belki de bu yüzden, fırın konusundaki deneyimimizi adım adım, tüm detayı ile burada yayınlamaya karar verdik.

Araştırmalarımız sonucunda kubbenin şekli açısından iki farklı fırın yöntemi olduğunu gördük. Birisi Masonry denilen kubbe şekli. Bunda kubbe küresel değil bir varil şeklinde. Diğeri de Pompeii tarzı denilen, kubbenin tam bir yarım küre olduğu şekil. Masonry tarzı fırınlar pizza gibi çok yüksek ısıda çabuk pişirmeye uygun değil. Oysa pompeii tarzı fırınlar, ısının fırın duvarlarından yansıması ve fırının içinde iyi odaklanma özelliği sebebiyle rahatlıkla 350°C ye çıkıp pizzayı tam olaması gerektiği gibi beş dakikada mükemmel pişiriyor. Internette köy fırını yapımı için bol miktarda ingilizce kaynak bulduk. Bunlardan Forno Bravo‘yu mükemmel bulduk. Ücretsiz fırın planları verdiği gibi, yapım teknikleri, aşamaları her şey var. Forno Bravo’nun forum sayfalarına girdiğimizde ise dünyada bizim gibi düşünen ve yaptıklarımızı yapan ne kadar çok kişi olduğunu gördük, çok yararlandık ve yararlanmaya da devam ediyoruz. Forum sayfalarında dünyanın dört köşesinden yüzlerce insan fırın yapma deneyimlerini, karşılaştıkları güçlükleri, bunları nasıl aştıklarını paylaşmışlar.

Tags: , , , , , , , , , , ,

16 Yorum “Köy Fırını Yapıyoruz -1” Subscribe

  1. aşkın acargür 28/03/2008 at 18:21 #

    iyi günler
    fırınızın bitmesini sabırsızlıkla bekliyorum
    çünkü malzemelerimi aldım
    beni fırının içinin çapı 130 cm olacak
    fakat kubbe yükseklğinin ne kadar olacağına karar veremedim
    birde kubbeyi örerken çift sıra tuğla mı örecem bilmiyorum
    yardım larınız için teşekkürler

  2. meyvelitepe 29/03/2008 at 20:04 #

    Acar bey,
    Sera yapılması, tohumların ekilmesi, peyzajla ilgili işler derken fırın yapımı biraz gecikti. Bunda havanın yağışlı gitmesinin de etkisi oldu tabii. Çok yakında tekrar başlıyoruz.
    130cm iç çapı olan fırın kubbesinin merkezdeki iç yüksekliğinin de 65cm olması sanırım ideal bir ölçü olur.

  3. aydın atak 14/03/2009 at 01:32 #

    yav herkez bi torum yapmış herkeze önce selam sonra kelam değerli arkadaşlar ben bu işi uzun süredir yapıyorum yanlız ben öğrenmek istediğim bu fırına nasıl üretim sertifikası alınıp yasal olarak pazarlanır onu öğrenmek istiyorum şart koşul hakkında bilgisi olan varsa lütfen palaşın eski ekmek fırınları artık yok kültür elden giti gitmiş bu arada en iyi usta bizde mevcut ulaşmanızı bekliyorum teşekkürler mendeli ekmekçi

  4. kozmetik 20/05/2009 at 18:56 #

    Cok iştah acıcı yaaaaa

  5. sgun@borusan.com 07/07/2009 at 11:11 #

    Merhabalar ;
    Bahçe içine küçük bir köy fırını yaptırmak istiyorum. Bazen mangal yapabileyim bazen de ekmek ve pide pişirebileyim. Derdim dumanın çok fazla etrafa yayılmasını önlemek ve sağlıklı bir yemek yapabilmek.Kime yaptırabilirim , ne kadara mal olur ?
    Bursa-Gemlik ilçesindeyim.
    Bilgi ve görüşlerinizi rica eder, iyi çalışmalar dilerim.
    Sevil SOLMAZ GÜN
    Saygılarımla.

  6. Meyvelitepe 08/07/2009 at 10:12 #

    Sevil hanım,
    Açıkçası o bölgede yardım alabileceğiniz kim vardır bilmiyoruz.Biz fırını nasıl yapabileceğinizi anlatmaya çalıştık. Ailenizle birlikte kendiniz yapabilseniz en güzeli olurdu :)
    Fırın Kardeşliğini inceleyebilirseniz maliyetlerin çok değişken olduğunu görürsünüz. Çevrenizden bedavaya temin edebileceğiniz pek çok malzeme olabilir. Bu da maliyeti düşürür elbette.

  7. cold 04/11/2009 at 02:09 #

    http://www.traditionaloven.com/ovens.html
    Bu sitede bolca fırın projesi var işinize yaraya bilir,

  8. cold 04/11/2009 at 02:18 #

    http://www.scribd.com/doc/17598908/Pompeii-Oven-Plans
    Burdada planlar var

  9. Mustafa Sertkan 21/12/2009 at 20:07 #

    Sayın Meyvelitepe sakinleri,
    Yapmayı dϋșϋndϋğϋm fırınla ilgili araștırma yaparken buldum adresinizi. Çokta iyi oldu; nitekim mail ile fotoğrafını gönderdiğim ve bitirmek ϋzere olduğum fırını sizden esinlenerek yapmaya çalıștım. Diğer fotoğraflar http://www.facebook.com/profile.php?ref=name&id=1159617520 bu adreste görϋleblir.
    Teșekkϋr ediyorum.
    Selamlar.
    Mustafa Sertkan

  10. Ayberk Berkman 11/01/2010 at 06:07 #

    Değerli Köy Fırını Dostları,
    29 Ekim 2007 tarihinde temelini bahçeme atmış olduğum bir odun fırını projem var. Kubbe kısmının yapımına henüz başlayamadım ancak mevcut aşamaya kadar (alt odunluk ve tabla)fırın sevdalılarına ışık tutacağını umuyorum. Resimlerini aşağıdaki linkten görebilirsiniz:
    http://www.facebook.com/ayberk.berkman#/album.php?aid=17037&id=548168533

  11. Ziya Eroglu 21/05/2010 at 10:17 #

    Merhaba dostlar
    Bende 2009 yilinda Norvec’in guneybati yoresinde bir hevesle koy firini yapmaya basladim.
    Uzun bir sure ara verdikten sonra , simdi firinin ustunu bitirdim , kisa bir sure icendede kapisini monte ederim.
    Asagida verecegim linkten resimlerime bakabilirsiniz.
    Herkese sevgiler.
    Ziya Eroglu
    http://www.facebook.com/?tid=1451762138878&sk=messages#!/album.php?aid=90321&id=594642351

  12. sensoy52@hotmail.com 07/08/2010 at 12:34 #

    selamlar
    bu sitede bilgi veren herkese tesekurler simdiden. bende sizler gibitabak sevgine düskun kisilerinden biriyim kendi keyfim icin evimin bahcesine bir firin yapmayi dusunuyorum nereden ve nasil baslayacagimi bilemiyorum nelere dikkat ettmeliyim benden oncekiler bu konuda bilgi ve tecrubeye sahibler bana bu konu hakinda bilgi verirseniz sevinirim
    saygilarimla nedimsensoy

  13. Cafer AĞLAMAZ 28/08/2011 at 15:54 #

    Fırın yapımı konusunda verdiğiniz bilgiler için teşekkürler. Bende bir fırın yapmaya başladım. Usta değilim ama fırında pişireceklerimi daha bir zevkle yemek için kendim yapıyorum. Fırının kubbesini toprak testi yapanlara yapacağım fırın çapında altı yuvarlak, tıpkı güveç tenceresi gibi fırında pişirilmiş bir leğen yaptırıp onu öreceğim bir kaç sıra duvarın üzerine monte ettikten sonra dışını harman tuğlası ile kalınlaştırarak yapmayı planlıyorum. Böylece hem içten fırın kubbesi çok düzgün olacak hemde örerken göçmeyecek ve çok rahat öreceğimi sanıyorum. Bu konuda sizin fikirlerinizi merak ediyorum. İlginiz için şimdiden teşekkürler.

  14. hasan kaval 02/06/2013 at 12:48 #

    selam fırın dostları bende sizler gibi bir abi araclılğı ile fırın yapmaya basladım fikirlerinizde hem fikir oldugumu söylemek istiyorum ama bence kubbe kısmına daha pratik ama en az onun kadar da iş bitiminde kolay söküle bilecek bir kalıp gerekli diye düşünüyorum

  15. hasan kaval 02/06/2013 at 12:55 #

    söyle de yapabiliriz diye düşündüm ahsap bir kalıp yapılıp onun üzerine harman tugla veya ateş tugla ile kaplanıp tüm işler bitti anda deneme aşamasında o kalıbı yakıp fırınımızı test etmiş oluruz ugras veren arkadaslara kolay gelsin

Trackbacks/Pingbacks

  1. Fırın Kardeşliği | Meyvelitepe - Çılgın Kalabalıktan Uzak - 09/12/2012

    [...] bahçeye bir fırın yapmamız tesadüfi değildi elbette. “Köy Fırını Yapıyoruz -1” başlıklı yazımın giriş paragrafında anlatmıştım. Çok eskilerden, geçmişten, [...]

Fikrinizi Paylaşın

Yine Zeytin Lezzeti

Bahçemizdeki Karamürsel-Su çeşiti zeytinleri iyice kararmadan toplayıp kalamata yapmak üzere salamuraya koymuş, Samanlı çeşitini ise iyice olgunlaşıp biraz su kaybetmesi [...]

Zeytin Zamanı – 5

Aralık başı itibarıyla tüm zeytinler toplandı. Havalar uygun olsaydı dostlarımızı da davet edip zeytin toplama şenliği düzenlemeyi düşünüyorduk ama olmadı. [...]

Hurma Zamanı

Geçen yıl hurma ağacımızdaki meyveleri toplamış, eşe dosta dağıttıktan sonra geriye kalan 150 kg kadar meyveyi ziyan olmasın diye yardımcımıza [...]

Hurmayı kurutsakta mı saklasak…

Cevizler, kestaneler, zeytinler, inşaat işleri, bahçe bakımı ile ilgilenirken, hiç bir şey beklemeden sessizce meyvelerini sunan sevgili Hurma ağacımızı hakettiği [...]

“Afedersin Kalamata”

22/11/2007 Üvez, kestane derken, hasat sırası gözümüz gibi baktığımız zeytinlere geldi. Köyde hemen herkesin bir zeytin bahçesi ya da bahçesinde [...]