Şehirden kaçıp bir kır evinde yaşamaya başlayınca ilk karşılaştığımız ve acilen çözmek zorunda kaldığımız sorunlardan biri çöpler oldu. Artık her akşam kapımızı çalıp çöplerimizi alan bir yardımcımız olmadığı gibi, biriktirdiğimiz çöpleri gelip alabilecek bir hizmet dahi almamız söz konusu değildi. Bu süreçte kır evinde çöplerle başa çıkmak için araştırmalar yaparken pek çok yöntemle tanıştık. Başta bokashi, derken sıcak kompost, soğuk kompost, solucan kompostu ve bunun gibi seçeneklerin hemen hepsini denedik. Topraktan aldıklarımızın hiç değilse bir kısmını tekrar iade etmemize olanak veren, toprağımızı müthiş zenginleştiren, verimini, canlılığını artıran kompost, yani çürümüş organik atıklardan gübre yapımı artık her zamanki işlerimizden biri.

Sonuçta, bahçeli bir evde en hızlı, en az emek ve zaman isteyen bir çözüm olduğu için solucan kompostu yönteminde karar kıldık. Sebze, meyve gibi bitkisel atıkları solucanlara vermeden önce biraz bekletmenin daha iyi sonuç verdiğini anlayınca bu malzemeleri sıkıştırarak biriktirmeye başladık. Bu sırada ilginç bir gözlem yapma imkanımız oldu. Biriktirmeyi yaptığımız kapaklı kovada belli miktarda kağıt, karton karıştırılan organik atıklar, içine her hangi bir mikroorganizma başlatıcı eklemediğimiz halde kokuşup bozulmak yerine turşulaşıyordu.

Bu yöntemin, balkonsuz bir dairede veya sitelerde yaşayan, ancak geri dönüştürülen atıkları ayırıp organik çöpleriyle uğraşacak zamanı ve kompost kullanma ihtiyacı olmayan, ancak yiyecek atıklarını çöpe atarken gezegenin iklim değişikliğinden, giderek artan atıklarla kirlenmesinden ve aç insanların dramından rahatsızlık duyarak vicdanı sızlayanlar için kolay bir çözüme dönüşebileceğini farkedince ortaya “apartman dairesinde kolay kompost yapımı” çıktı.

Adım adım kolay kompost yapımı:

1. İlk olarak doğada %100 çözünebilen bir poşet seçiyoruz. Neyse ki bir çok firma artık bu tür poşetleri tercih ediyor.

2. Poşetimizi bir çöp kovasına yerleştiriyoruz. Ardından, parlak olmayan kağıtlar, gazete kağıtları, ilaç prospektüsleri, mukavva kutu parçaları, tuvalet kağıdı ruloları, karton kutular, kağıt havlu ve benzeri malzemelerimizi toparlıyoruz. Dikkat, üzeri ince naylon film tabakası ile kaplı karton kutuları kullanamıyoruz.

Keşke ambalaj üreticileri bu konuda daha bilinçli olsa ve janjanlı ambalajlar yerine geri dönüşebilir olanlara ağırlık verse. Aynı mantıkla keşke gazeteler ve dergiler de gereksiz parlak sayfalar yerine zararsız mürekkeplerin kullanıldığı geri dönüştürülebilir kağıtlar kullanmayı tercih etse.

3. Elimizdeki kağıt atıklarını keserek veya yırtarak küçültüyoruz. Hazırladığımız poşetin dibine çok kalın olmayan bir tabaka halinde döşüyoruz.

Bu malzemeleri bir kenarda biriktirmek iyi oluyor, keserek veya yırtarak önceden hazırlama işine belki küçükler de zevkle katılabilir. Hatta evde yırtmaya, kemirmeye meraklı genç köpeklerden bile bu işte yardım almak mümkün; biz denedik; çekiştir, kopar oyunu epey eğlenceli.

4. Sıra geldi çöpümüzün komposta dönüşümünü hızlandırmak ve kolaylaştırmak için laktik asit bakterilerinden yardım almaya. Bu iş için biz evdeki ekşi mayadan bir kaşık alıp suda erittik. İstenirse bu sıvı spreyli bir şişeye doldurulabilir veya doğrudan kaşıkla serpiştirilebilir. Hazırda ekşi maya yoksa, azıcık yoğurt veya kefir de aynı işi görecektir; bokashi tozu veya benzeri hazır bir ürün kullanmak da mümkün. Ancak gözlemlerimize göre bu yöntemde hiç bir hızlandırıcı maya v.s. kullanmadan dahi, bu kadar hızlı olmasa bile, çoğu zaman aynı sonuca ulaşılabiliyor.

5. Hazırladığımız sıvıyla poşetin içine attığımız kağıt parçalarını hafifçe nemlendiriyoruz.

6. Artık organik atıklarımızı atabiliriz. Aşırı küflü olmayan, bayatlamış veya ayıklamadan arta kalan sebzeler, meyveler, bunların kabukları, çekirdekleri; çay, kahve, çay poşeti atıkları gibi poşeti delmeyecek türden, hemen tüm organik atıkları bu çöpe karıştırmakta bir sakınca yok. Suyu süzdürülmüş pişmiş yemek, et, süt ürünü artıkları da aşırıya kaçmadan aynı poşete atılabilir.

7. Poşetimiz çöple doluncaya kadar, her kullanımda içindeki havayı çıkarıp, ağzını sıkıca kapatıyoruz. Hatta üzerine küçük bir taş veya benzeri bir ağırlık koymak daha da iyi olabiliyor, çünkü poşettekilerin hava almaması faydalı bakterilerin hızlı çalışabilmesi açısından çok önemli.

8. Poşeti doldururken aralarda ince tabakalar halinde kırpıntı kağıtları kullanmaya devam ediyoruz. Gözleme imkanı olursa, bir kaç gün içinde poşetteki çöplerin ekşimsi ve hatta turşumsu koktuğu, pamuksu bembeyaz bir küf tabakası oluştuğu farkedilecektir. Her türlü fermantasyonda olduğu gibi bunda da leş kokusu dediğimiz çok rahatsız edici kokular bir şeylerin yanlış gittiğine işarettir; bu durumda çöpe biraz daha maya, yoğurt v.s ile biraz daha kağıt kırpıntısı  eklemek sorunu çözebilir.

9. Poşet tamamen dolunca ağzını hiç hava almayacak şekilde kıvırıp sıkıca bağladıktan sonra kapıya gelen görevliye teslim edebilir veya çöpe atabilirsiniz. Belki, çöplerdeki geri dönüşebilir atıkları toplayanlar için poşet üzerine tahta kalemiyle poşeti yırtmamaları için minik bir uyarı notu yazılabilir.

Tekrar hatırlatalım, tabii ki bahçesi veya kompostu değerlendirme imkanı olanların torbanın içeriğini gömmesi veya solucanlara vermesi çok daha uygun olur.

Yeri gelmişken yazımızı, “Bu zahmete neden girmeliyiz?” sorusunun yanıtına da bir göz atarak tamamlayalım.

Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) verilerine göre, her yıl insanların tüketimi için üretilen gıdaların üçte biri (yaklaşık 1.3 milyar tonu) atık olarak çöpe gitmektedir. Meyve, sebze ve kök bitkiler en yüksek oranda ziyan olan gıda grubudur. Kaybolan veya ziyan edilen gıdalar, su, toprak, enerji, emek gibi kaynakların tüketilmesine, gereksiz sera gazları üretimine, dolayısıyla küresel ısınma ve iklim değişikliğine katkıda bulunmaktadır.

Gıda ve bahçe atıkları, ağaç parçaları ve işlenmiş gıda atıkları gibi organik çöpler, küresel toplam çöp miktarının yaklaşık %46’sını; kırpıntı kağıtlar, karton ve mukavva kutular, kağıt torbalar, gazete ve dergiler, kağıt bardaklar ve benzerlerini içeren kağıt atıkları ise toplam çöpün % 17’sini oluşturmaktadır. Genellikle gömülen bu tür çöpler yavaş yavaş çürürken, yüksek oranda, küresel ısınmada özellikle etkili olan, sera gazı da dediğimiz metan gazı da çıkartmaktadır.

Görüldüğü gibi bir poşet çöpü ciddiye almak ne kadar da önemli, elini taşın altına koyarak bunu başaranlar arttıkça belki de çöp dağları zamanla bereketli topraklara dönüşebilir.

Not: Bu yazıyı bol bol paylaşmanızı dileriz.

 

Yazımıza ilişkin sorulardan bazı konuları yeterince açıklığa kavuşturmadığımızı farkettik. Gelen sorulara göre kısa bir güncelleme:

  1. Bu kompost neden poşette yapılıyor? Bu kompostu yapıp atarsak kime, ne faydası olacak?

Bu kompostun poşette yapılmasının nedeni, hazırlanışında kolaylık sağlamanın yanı sıra, çöpe atılan organik ve kağıt atıkların gittikleri çöp yığını içinde çürürken sera, metan gibi gezegene zararlı gazlar çıkarmak yerine, faydalı bakterilerin yardımıyla, kısa zamanda canlı ve verimli toprağa dönüşmesini sağlamak. Doğada çözünebilen bir poşet yaklaşık 3 ila 6 ay sonra çözünebiliyor; tarifteki gibi hazırlandığında poşetin içindekilerin fermantasyonu ise 2-4 hafta içinde tamamlanıyor.

Dolayısıyla, bu kompostu yapmaktaki asıl amacımız, atıklarımızın çöp yığınları altında veya gömüldüğü yerde kısa sürede, gezegene zarar vermeden toprağa dönüşmesini sağlamak. Zira biz insanlar, bu kadar hızlı tükettiğimiz ve kirlettiğimiz güzel gezegenimizde giderek yaşam için tehdit haline geliyoruz, o yüzden bir an önce elimizden geleni yapmayı gelecek kuşaklara borçluyuz.

2. Poşette yapılan bu kompostu bahçemizde değerlendirmek istersek ne yapmalıyız?

Yazıyı yazarken, bahçeleri olanların kompost işini bahçelerindeki kapaklı bir kovada yapabileceklerini varsayarak, açıklama yapmamıştık. Ancak anlaşılan kentte yaşayıp belli aralıklarla bahçelerine giden veya bahçeli evde olduğu halde kompost yapma olanağı bulamayan dostları hesaba katmamışız.

Öncelikle belirtelim ki, bu kompost bilinen bokashi yöntemlerine bir alternatif, çünkü özel bokashi kovası vs. ihtiyacını ortadan kaldırıyor. Ancak tarifte doğada çözünebilir poşet önermemizin nedeni, bunların yıllarca kaybolmayan plastik poşetlerden nispeten daha iyi olması. Her ne kadar doğada çözünen poşetler zaman içinde mikro partiküllere ayrılsalar da içerdikleri petro-kimyasal maddeler ortadan kaybolmaz. Bu nedenle doğada çözünebilen poşetler sadece diğer naylon, plastik poşetlere bir alternatiftir.

Dolayısıyla bu kompostu bahçede değerlendirmek isteyenlerin, poşeti en az 2 ila 4 hafta ağzı sıkıca kapalı, hava almayacak şekilde beklettikten sonra boşaltarak gömmelerini veya varsa solucan yemi olarak kullanmalarını tavsiye ederiz. Böylece poşetin petro-kimyasal içeriği bahçenin toprağına karışmamış olur. Bokashi usulündeki gibi gömülen kompost kısa sürede dönüşerek toprağı zenginleştirecektir. Genel uygulama, bahçede, bu karışımların ekilecek yerlerin yanına gömülmesidir. Bu şekilde bitkiler köklerini uzatarak ihtiyaçları olanı alabilirler.

3. Poşette yapılan bu kompostu balkondaki saksı bitkileri için nasıl kullanabiliriz?

Saksıda kullanmadan önce kompost, bir önceki yanıtta belirttiğimiz gibi, en az 2 ila 4 hafta ağzı sıkıca kapalı, hava almayacak şekilde bekletilmelidir. Fermantasyonu tamamlanan poşet içeriği için, tıpkı bokashideki gibi, saksı dibine orta kalınlıkta toprak döşenmeli, poşet içeriği boşaltıldıktan sonra kalınca bir toprak tabakasıyla örtülmelidir. Evde, balkonda akıntıya karşı altına bir tabak ve üzerine de su geçirmez bir kapak yerleştirilir. Mümkünse 1-2 ay bekledikten sonra artık saksıya ekim yapılabilir. Poşetle birlikte neden gömülmemesi gerektiğini 2. yanıtta açıkladık.

4. Bu kompostu bahçemize gömmeden gübre yapmak için nasıl değerlendirebiliriz?

Bunun için en az 30 litrelik, dibi iri ve çok delikli bir saksı seçilmelidir. Saksı dibi yaklaşık 5 cm. kadar toprağa gömülecek şekilde gölge bir yere yerleştirilir. Üzerine hava geçirecek, ancak su geçirmeyecek bir kapak kapatılır. Saksının dibine kağıt kırpıntılarıyla bir tabaka hazırlanır ve poşet içeriği dökülür, üzeri yine kağıt kırpıntılarıyla örtülerek kapak kapatılır. Saksı tamamen dolduktan sonra 2-3 cm toprak ile örtülüp kapak kapalı olarak bırakılır. Bu şekilde bahçedeki solucan nüfusu deliklerden saksıya girip kompostunuzu solucan gübresine çevirip işlerini bitirince gider. Bir kaç ay sonra tamamen solucan gübresine dönüşmüş bu toprağı saksıdan alıp gübre olarak kullanabilirsiniz.

Tags:

11 Responses to “Apartman Dairesinde Kolay Kompost Yapımı” Subscribe

  1. Momentos 30/05/2017 at 23:20 #

    Daha önce bokashi deneyen biri olarak bu tarifin daha kolay olduğunu gördüm. Bunu kesinlikle deneyebilirim. Çok teşekkürler paylaşım için 🙂 Sevgiler,

    • Meyvelitepe 31/05/2017 at 13:41 #

      Kolay gelsin:)

  2. Ozan 31/05/2017 at 01:45 #

    Bu ve bundan önce verdiğiniz sayısız bilgi ve yaptığınız paylaşımlar için çok teşekkür ederim. Gerçek anlamda eşimle benim idolümüzsünüz! 🙂

    Daha önce bu işlemi, torbayı toprağa gömerek yaptınız mı? Yaptıysanız, kompostlaşma süresi yaklaşık ne kadar sürüyor?

    Saygı ve sevgilerimizle.

    • Meyvelitepe 31/05/2017 at 13:39 #

      Teşekkür ederiz,iltifat ediyorsunuz:)
      Biz bu yöntemi torbayı toprağa gömerek denemedik, çünkü bu tür torbaların bozunma süresi 3 ila 6 ay alıyormuş, dolayısıyla bahçeye poşetle gömmek iyi olmaz. Bunun yerine tıpkı bokashi yöntemindeki gibi hava almayan ortamda en az 2-4 hafta bekledikten sonra poşetin içindekileri boşaltarak gömmek daha faydalı olur.

  3. pelin 31/05/2017 at 09:08 #

    Merhabalar, öncelikle verdiğiniz bilgiler için çok teşekkür ederim. Bu yaptığımız kompostu bahçemizde kullanmak için ağzını bağladığımız poşet ile birlikte toprağa gömüyoruz ve bir süre bekliyoruz. şeklinde anladım, doğru mu acaba?
    Saygılar

    • Meyvelitepe 31/05/2017 at 13:34 #

      Merhaba, doğrusu bu tarif çöp dağlarını eritmeye yönelikti. Beklenen, poşetlerin bozunma süresince içindekilerin fermente olup kompostlaşarak toprağa can verir hale gelmesi. Bahçede kullanmak isteyenlerin de bu tariften faydalanmak isteyeceğini düşünmemiştim. Bu sistem aslında bir çeşit bokashi olduğuna göre bahçede kullanmak isteyenlerin poşet dolduktan sonra, en az iki ila dört hafta poşetin içine hava girmediğinden emin olarak beklemeleri gerekir. Böylece poşet içinde fermantasyon devam eder. Çöp turşulaştıktan sonra, tıpkı bokashi gibi poşetten boşaltılıp gömülmesi mantıklı olur, zira poşet %100 çözünüyor olsa da bu epey bir zaman alabilir. Bu bilgileri güncelleme olarak yazıya da ekleyeceğim, soru için teşekkürler:)

  4. Firdevs Bozoğlu 31/05/2017 at 17:11 #

    Kompost yazılarınızı okumuş ve araştırmış olmama rağmen vakitsizlikten bir türlü yapamadım. Tek yaptığım toplanan sebze atıklarını bahçenin bir köşesine atmak. En azından çöp dağları oluşmasın diye. Sorularımın cevaplarını yorumlarla almış bulunmaktayım. Toprağa dökerek gömeceğimiz için elde olan %100 çözünmeyen poşet kullanabiliriz sanırım.

    • Meyvelitepe 31/05/2017 at 19:59 #

      Fermantasyondan sonra boşaltarak toprağa gömecekseniz yapım esnasında elinizdeki doğada çözünmeyen poşetlerden kullanabilirsiniz elbette.

  5. Servet Aydoğan 01/06/2017 at 15:23 #

    Güzel bilgiler için teşekkürler, en kısa zamanda deneyeceğim.

  6. deniz 09/07/2017 at 16:41 #

    merhaba, apartmanda kompost yapım tarifinizin diğer tariflerden çok daha kolay olduğunu fark etmem üzerine cesaretlenip kompost işine giriştim; ancak şu anda olmadığını görüyorum. genelde gündüzleri kapta biriktirdiğim organik atıkları geceleri kompost kovasına götürdüğüm için kovada biriken suyu görememişim. yani ilk deneyimim olmadı sanırım. bu saatten sonra ne yapabilirim yoksa yeniden mi başlamalıtım? diğer konu bütün kompost tariflerinde kovalara delik açılıyor hava alması sağlanıyor siz poşeti sıkıca bağlamamızı hava almaması gerektiğini belirtiyorsunuz,, acaba diğerleriyle farkı nedir? çok teşekkür ediyor harikulade günler diliyorum. diğer taraftan karıştırmak, yiyacekleri küçük küçük doğramak vb de gerekiyormuş sanırım kompost hakkında en temel bilgileri bilmeden işe girişince sonuç verimli olmuyor. 🙂

  7. Zeki akçeken 22/08/2017 at 11:19 #

    Harika bilgiler tesekkür ediyorum

Leave a Reply

Yine Zeytin Lezzeti

Bahçemizdeki Karamürsel-Su çeşiti zeytinleri iyice kararmadan toplayıp kalamata yapmak üzere salamuraya koymuş, Samanlı çeşitini ise iyice olgunlaşıp biraz su kaybetmesi […]

Zeytin Zamanı – 5

Aralık başı itibarıyla tüm zeytinler toplandı. Havalar uygun olsaydı dostlarımızı da davet edip zeytin toplama şenliği düzenlemeyi düşünüyorduk ama olmadı. […]

Hurma Zamanı

Geçen yıl hurma ağacımızdaki meyveleri toplamış, eşe dosta dağıttıktan sonra geriye kalan 150 kg kadar meyveyi ziyan olmasın diye yardımcımıza […]

Hurmayı kurutsakta mı saklasak…

Cevizler, kestaneler, zeytinler, inşaat işleri, bahçe bakımı ile ilgilenirken, hiç bir şey beklemeden sessizce meyvelerini sunan sevgili Hurma ağacımızı hakettiği […]

“Afedersin Kalamata”

22/11/2007 Üvez, kestane derken, hasat sırası gözümüz gibi baktığımız zeytinlere geldi. Köyde hemen herkesin bir zeytin bahçesi ya da bahçesinde […]