Solucan gübresi çayının yapılışı ve kullanılışı:

Solucan gübresinin su içerisinde çözülmesiyle yapılan sıvı çözeltilere “solucan gübresi çayı” ya da kısaca “solucan çayı” denir. Solucan gübresi çayı, katı solucan gübresinde bulunan mikroorganizmaları, suda çözünebilir besinleri ve bitki besleyici maddeleri içinde barındırdığı için çok etkili bir toprak katkı maddesidir. Hazırlanması ve uygulanması son derece kolay olduğu için hem bahçecilikte hem de tarımda yaygın olarak kullanılabilir. Sıvı haldeki solucan çayı, diğer gübre çayları gibi bitkilere sulama sırasında topraktan veya püskürtülerek yapraktan verilebilir.

 

Solucan gübresi çayının yapımı da kullanımı gibi son derece basittir, katı solucan gübresinin su içinde, hava pompası ile havalandırılarak demlenmesiyle üretilir.

Sıvı solucan gübresi çayı, genellikle  % 5, % 10, % 20 oranlarında olmak üzere üç farklı konsantrasyonda kullanılabilir. Başlangıçta % 20 konsantrasyonlu olarak hazırlanan solucan gübresi çayı sonradan suyla seyreltilerek istenen orana indirilebilir, bu da hazırlıkta kolaylık sağlar.

% 20 konsantrasyonlu bir solucan gübresi çayı hazırlamanın formülü:

Hava pompasının su seviyesinin üzerinde bir konumda olması gerektiği unutulmamalıdır.

4 ölçü klorsuz, temiz su + 1 ölçü solucan gübresi + 24 saatlik zamandır.

Örneğin, 30 litre suya, naylon çorap vb. gibi geçirgen bir malzemeden yapılmış bir torba içinde 7,5 litre solucan gübresi konur ve 24 saat hava pompasıyla havalandırılarak solucan gübresi ekstresi/çayı hazırlanır.

% 20 konsantrasyonlu solucan gübresi ekstresini, % 10 konsantrasyonlu olacak şekilde seyreltmek için 1 ölçü ekstreye, 1 ölçü su eklenir.

% 20 konsantrasyonlu solucan gübresi ekstresini, % 5 konsantrasyonlu çaya dönüştürmek için ise 1 ölçü solucan gübresi ekstresine, 3 ölçü su ilave edilmelidir.

Hazırlanan solucan gübresi çayı hangi konsantrasyonda olursa olsun, içindeki mikrobiyal aktiviteyi korumak amacıyla üretildikten sonraki ilk 24 saat içinde kullanılmalıdır.

Solucan gübresi çayının kimyasal ve biyolojik özelliklerini etkileyen girdi ve değişkenler:

  • Solucan gübresi kaynakları: Çay üretmek için kullanılan katı solucan gübresi ile suyun % 5 (1:20) veya % 20 (1:5) gibi belirli oranlarda kullanılmasının uygulamada daha tutarlı ve etkili sonuçlar verdiği laboratuvar ortamında gözlenmiştir. Ekstrenin belirli oranlara uygun olarak hazırlandıktan sonra ihtiyaca veya koşullara göre seyreltilmesi daha doğru olur.
  • Havalandırma ve karıştırma: Solucan gübresi çayının hava yani oksijen verilerek yapılması, oksijensiz ortamda çoğalabilecek mikroorganizmaları baskılamaktadır. Böylece, bu mikroorganizmaların bitki gelişimini engelleyebilecek metabolik yan ürünlerini çaya bırakmalarının da önüne geçilmiş olur. Solucan çayı hava basılarak hazırlandığında hem oksijenli ortamda tutulmuş hem de sürekli karıştırılmış olur.
  • Ek besinler: Bunlar melas, hümik asit, kelp, kaya tozu, balık emülsiyonu ve benzeri malzemelerdir. Çok az miktarlarda kullanılırlar, ancak melas gibi karbonhidrattan yana zengin ürünlerin solucan gübresi çayına katılması, olası insan patojenlerinin (hastalık yapıcı mikroplar) çoğalmasına yol açabilir.
  • Demlenme süresi: Demlenme çoğunlukla, 24 saat boyunca hava pompası yardımıyla çayın sürekli havalandırılmasıyla yapılır.
  • Su kalitesi ve sıcaklığı: Suyun fiziksel ve kimyasal içeriği dikkate değer bir değişken olabilmektedir. Suyun sıcaklığı da önemlidir, örneğin, fazla ılık olan suyun oksijen içerme kapasitesi düşer, bu da mikroorganizmaların kullanacağı oksijen miktarına doğrudan etki eder.

Doğru şekilde hazırlanan solucan gübresi çayının çok değerli bir bitki besini ve toprak katkı maddesi olmasının dışında bugüne kadar çok fazla duyulmamış önemli yararları da vardır. Özellikle bitki hastalıklarını önleme veya zararlıların etkilerini azaltma olasılığı üzerine yapılmış araştırmalar çok çarpıcı sonuçlar vermiştir.

Yazımızın ilk üç bölümü, genel olarak solucanlar, ihtiyaçları, yetiştirme yöntemleri ve bunun gibi bilinen gerçekleri içeren bir giriş niteliğindeydi. Bu bölümde kısa ve öz olarak solucan gübresi ekstresinin ve çayının laboratuvar ortamında, denemelerde en etkili olduğu anlaşılan ölçü ve tekniklerle yapılışını da açıkladık. Yazı dizisinin bundan sonraki bölümlerinde solucan gübresinin çoğumuzun zaten bildiği kullanım alanları, toprak katkı maddesi olarak yararları v.b. gibi konuları atlıyor ve doğrudan doğruya solucan gübresi çayını bitki ve toprak zararlılarına karşı biyolojik mücadelede nasıl kullanabileceğimize dair bilgiler içeren, ilginç araştırmalara geçiyoruz. Son bölümde de tavuk gübresinin solucan maması olarak kullanımına dair bir başka araştırmanın özeti yer alıyor.

-devamı gelecek-

Önceki yazı: Solucanlar, Solucan Gübresi ve Yaşam Üzerine… Bölüm II

Sonraki yazı: Solucanlar, Solucan Gübresi ve Yaşam Üzerine… Bölüm IV

Referanslar:

The Production of Vermicompost Aqueous Solutions or Teas, Cindy E. Salter, Clive A.Edwards (Vermicompost Technology, Edited by Clive A. Edwards, Norman Q. Arancon, Rhonda Sherman, CRC Press 2011)

Tags:

5 Responses to “Solucanlar, Solucan Gübresi ve Yaşam Üzerine… Bölüm III” Subscribe

  1. Kürşat 27/03/2018 at 15:11 #

    Sn.Meyvelitepe,
    Heyecan giderek artmaya başladı 🙂 Bu konuda merak ettiğim iki hususu danışmak isterim;
    1) Piyasada sıvı solucan gübresi olarak satılan ürünler, solucan gübresi çayının kimyasal işlemler sonucunda içindeki bakterilerin dormant haline getirilmesinden mi ibarettir? Bir başka ifade ile bu ikisi arasındaki farkları avantaj/dezavantaj perspektifinden değerlendirebilir misiniz?
    2) Bakterilen çoğalması için karbonhidrat kaynağı olarak hep melastan bahsediliyor. Melasın özel bir önemi var mı yoksa herhangi başka bir karbonhidrat kaynağı da kullanılamaz mı? Zira, melası (kükürtsüz olması gerektiği belirtiliyor) temin etmek pek kolay değil diye biliyorum,
    Saygılarımla…

    • Meyvelitepe 28/03/2018 at 00:09 #

      1) Sıvı solucan gübresi neyin nesidir, bilen varsa beri gelsin. Ülkede solucan ürünleri satışında en çok adı duyulan şirketin web sitesinde, Solucan Gübresi Terimleri başlığının altında sıvı solucan gübresini anlatırken “Muhtemelen içerikteki bakterileri dorment halde tutmak için çeşitli koruyucu maddeler içerdiği için raf ömrü daha uzundur.” demiş. Buradaki “muhtemelen” ne demek hiç anlamadım 🙂 Solucancılar pazarına bakararsanız sıvı solucan gübresi satmayan yok. Galiba en çok da solucan sandığından süzülen sıvıyı solucan gübresi diye satıyorlar ki, bunu hiç bir yere değdirmeden dökmek gerek. Dolayısıyla solucan gübresi ve usulünce yapılmış solucan gübresi çayı dışındakiler ilgi alanımıza girmiyor.
      2) Melas yerine pekmez, doğal şeker vb. maddeler kullanılabilir. Bunun arkasındaki mantık mikroorganizmaların beslenerek hızlı çoğalması. Fakat biz bu gibi bir girdi kullanmıyoruz, kullanılmasını da önermiyoruz. Böyle ani bir besin artışı ortamda varsa patojenlerin de hızla ve kontrol dışı çoğalmasına sebep olur, öyle bir ortamda faydalı bakteriler patojenleri baskılayacak fırsatı bulamaz, gereğini de duymazlar. Bu tür bir besleme havasız ortamda lactobacillus için kullanılabilir ama aerobik ve çok çeşitli türlerin bir arada bulunduğu solucan gübresi çayında risk teşkil ediyor.

      • Kürşat 28/03/2018 at 10:57 #

        Cevaplar için teşekkür ederim.
        Söz konusu firmanın internet sitesini incelediğinize göre görmüşsünüzdür, belli meblağda ürün almak şartıyla eğitim seminerleri de düzenliyorlar. Birine benim de katıldığım seminerlerde, sunum ve soru-cevap bölümü sonrasında tesisin yalnızca katı solucan gübresi üretim bölümleri gezdiriliyor. Sıvı solucan gübresinin üretim süreci hakkında ayrıntılı bilgi verilmediği gibi tesisin bu bölümü de gösterilmiyor. Bu şeffaf olmayan durum, know-how kapsamında ticari bir sır olarak nitelendiriliyor. Benim orada edindiğim izlenim odur ki; şirket hem solucan gübresi sektörünün aç gözlü/fırsatçı girişimciler nedeniyle zarar görmesinden (ben de aynı endişeleri taşıyorum), hem de pazar paylarının azalma ihtimali nedeniyle endişe taşıyor. Ayrıca, kendi sıvı solucan gübrelerini, yoğun/konsantre formu dolayısıyla piyasadaki diğer ürünlerden pozitif olarak ayrıştırmaya çalışıyorlar.
        Üretim süreci ile ilgili şeffaf olmayan, dolayısıyla nasıl hazırlandığını, olası katkı maddelerini bilmediğimiz bir ürünü kullanma hususunda ben de tereddütlüyüm. Öte yandan, solucan gübresi çayının, üretilip 24 saat içinde tüketilmesi gerekliliği göz önünde bulundurulduğunda, bizler gibi ticari kaygısı olmayan, kendi ihtiyacını karşılamaya yönelik küçük ölçekte üretim yapan kişilerce hazırlanması pekala mümkünken, bu işi ticari ölçekte yapanlar tarafından da bu çayın ihtiyacı karşılayabilecek miktarda üretilebilmesi mümkün mü bilemiyorum. Bu bağlamda, ismine her ne denirse densin bu değerli gübrenin sıvı formundan da faydalanmak isteyen, büyük ölçekli üretim yapan çiftçiler için raf ömrü olan bir ürün ihtiyacı doğmuyor mu?
        Selam ve saygılarımla…

        • Meyvelitepe 28/03/2018 at 11:36 #

          Böyle bir sektör yaratılmış olmasını garipsiyorum, öte yandan sebebini de anlıyorum. Çiftçi olmakla alakası olmayan insanlar kısa yoldan çok para yapmak için böyle bir sektör yarattılar. İçinde 1-2 solucan gezinmiş hayvan gübresini solucan gübresi diye sattıklarını dahi biliyorum. Bu sektörün, toprak, tarım, karbon yönetimi, organik madde, doğal tarım vb. herhangi bir kaygusu yok. Bunları kopyala-yapıştır ile çiftçiyi kendilerine, girdi fiyatının 20 misli para vermesi için ikna etmek üzere kullanırlar. Bir ekmek fiyatına üç solucan satmakta da bir beis görmezler. Sıvı solucan gübresinin de sektörün ne idüğü belirsiz pazarlama araçlarından biri olduğunu düşünüyorum. Bana göre bu sektör tam anlamıyla bir balondan ibarettir. Devletin yeni ısıl işlem mecburiyeti ile sattıkları toz artık yararsız bir tozdan ibarettir. Toplumdaki en “ensesine vur ekmeğini elinden al” kesim olan çiftçi bunu anlayıncaya kadar da satmaya devam ederler.

          Solucan gübresinin satılan değil, bizzat çiftçiler tarafından yapılan bir kompost şekli olması gerektiğine inanıyorum. Solucanların da, eski gelenekte komşuların biribirlerine ekmek mayalarını verdiği gibi, satılmaması, kendinde yeterince üreyen çiftçinin komşusuna bir avuç başlangıçta yetecek kadar solucan vermesi gerektiğini, doğrusunun da bu olduğuna inanıyorum. Kendi tarlasında, bahçesinde solucan gübresi olan çiftçi ne diye sıvı solucan gübresi satın alsın ki? Lazım olduğunda çayını yapar, kullanır.

  2. Kürşat 28/03/2018 at 06:07 #

    Teşekkür ederim.

Leave a Reply

Yine Zeytin Lezzeti

Bahçemizdeki Karamürsel-Su çeşiti zeytinleri iyice kararmadan toplayıp kalamata yapmak üzere salamuraya koymuş, Samanlı çeşitini ise iyice olgunlaşıp biraz su kaybetmesi […]

Zeytin Zamanı – 5

Aralık başı itibarıyla tüm zeytinler toplandı. Havalar uygun olsaydı dostlarımızı da davet edip zeytin toplama şenliği düzenlemeyi düşünüyorduk ama olmadı. […]

Hurma Zamanı

Geçen yıl hurma ağacımızdaki meyveleri toplamış, eşe dosta dağıttıktan sonra geriye kalan 150 kg kadar meyveyi ziyan olmasın diye yardımcımıza […]

Hurmayı kurutsakta mı saklasak…

Cevizler, kestaneler, zeytinler, inşaat işleri, bahçe bakımı ile ilgilenirken, hiç bir şey beklemeden sessizce meyvelerini sunan sevgili Hurma ağacımızı hakettiği […]

“Afedersin Kalamata”

22/11/2007 Üvez, kestane derken, hasat sırası gözümüz gibi baktığımız zeytinlere geldi. Köyde hemen herkesin bir zeytin bahçesi ya da bahçesinde […]